Vấn đề tự chủ - tự chịu trách nhiệm ở trường ĐH Sư phạm Hà Nội Print E-mail
24-01-2010
Nguyễn Văn Khôi
Trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Bài viết được trích trong Kỷ yếu Hội thảo khoa học "Vấn đề tự chủ - tự chịu trách nhiệm ở các trường đại học và cao đẳng Việt Nam" do Ban liên lạc các trường ĐH&CĐ Việt Nam (VUN) tổ chức vào tháng 10/2009. 

 

Tóm tắt: Bài viết tập trung vào lĩnh vực tự chủ - tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội. Từ việc xác định cơ sở lý luận và thực tiễn của vấn đề, bài viết đã đề xuất phương hướng và biện pháp nhằm xác lập và thúc đẩy việc thực hiện quyền tự chủ - tự chịu trách nhiệm trong phạm vi của Trường.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Vấn đề tự chủ - tự chịu trách nhiệm ở các trường đại học (ĐH) và cao đẳng (CĐ) công lập Việt Nam bao gồm nhiều lĩnh vực:

- Tự chủ - tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế;

- Tự chủ - tự chịu trách nhiệm về tài chính;

- Tự chủ - tự chịu trách nhiệm về nghiên cứu khoa học và công nghệ;

- Tự chủ - tự chịu trách nhiệm tự chủ - tự chịu trách nhiệm về chương trình, nội dung đào tạo...

Bài viết này chỉ bàn tập trung vào lĩnh vực thứ nhất nói trên và chỉ trong phạm vi trường Đại học Sư phạm Hà Nội (ĐHSPHN). Tuy nhiên, mỗi lĩnh vực tự chủ - tự chịu trách nhiệm nói trên không thể tách rời các vấn đề chung mang tính hệ thống với các lĩnh vực và nội dung khác (quan niệm, mô hình, cơ chế hoạt động, điều kiện trường ĐH tự chủ...).

II. NỘI DUNG

2.1 Cơ sở lí luận và thực tiễn của vấn đề tự chủ - tự chịu trách nhiệm ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2.1.1 Cơ sở pháp lý của vấn đề tự chủ - tự chịu trách nhiệm ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội

Cũng như các trường ĐH và CĐ công lập khác, công tác tổ chức và nhân sự tại trường ĐHSPHN, liên quan đến các văn bản  chỉ đạo và pháp quy sau:

(1) Nghị quyết Trung ương 5 khóa X về "Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước".

(2) Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25 tháng 4 năm 2006;

(3) Thông tư liên tịch số 07/2009/TTLT-BGDĐT-BNV ngày 15-04-2009 hướng dẫn thực hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế đối với đơn vị sự nghiệp công lập giáo dục và đào tạo;

(4) Quyết định số 1353/QĐ-BGDĐT ngày 20 tháng 3 năm 2008 của Bộ trưởng Bộ GD&ĐT về giao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính cho trường ĐHSPHN.

2.1.2 Thực trạng quyền tự chủ - tự chịu trách nhiệm ở trường Đại học Sư phạm Hà Nội

2.1.2.1 Các văn bản hướng dẫn thực hiện quyền tự chủ - tự chịu trách nhiệm do trường đã ban hành

Nội dung quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của các đơn vị và cá nhân được xác lập trong hệ thống các văn bản sau:

(1) Quy chế về tổ chức và hoạt động của trường ĐHSPHN được ban hành kèm theo Quyết định số 3616/QĐ-ĐHSPHN-TCCB ngày 30 tháng 12 năm 2005 của Hiệu trưởng trường ĐHSPHN (ban hành nội bộ vì chưa thành lập được Hội đồng trường).

(2) Quy định chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị được ban hành kèm theo Quyết định số 2757/QĐ-ĐHSPHN-TCCB ngày 02 tháng 10 năm 2007 của Hiệu trưởng trường ĐHSPHN.

(3) Quy chế chi tiêu nội bộ được ban hành kèm theo Quyết định số 4606/QĐ-ĐHSPHN-TCCB ngày 03 tháng 12 năm 2008 của Hiệu trưởng trường ĐHSPHN.

(4) Một số văn bản hướng dẫn thực hiện:

- Công văn số 472/ĐHSPHN-TCCB ngày 25/10/2004 về Quy định trình độ ngoại ngữ, tin học và chuyên môn đối với giảng viên;

            - Công văn số 54/ĐHSPHN-TCCB ngày 25/02/2005 về Hỗ trợ kinh phí học ngoại ngữ;

- Công văn số 15/ĐHSPHN-TCCB ngày 12/01/2007 về ký Hợp đồng lao động và Phiếu khoán việc của cán bộ;

- Thông báo số 111/ĐHSPHN-TCCB ngày 19/3/2008 về Quy trình tuyển dụng cán bộ từ nơi khác chuyển về công tác tại trường ĐHSPHN;

- Thông báo số 165/ĐHSPHN-TCCB ngày 10/4/2008 về Quy trình thủ tục đối với cán bộ đi học;

- Công văn số 105/ĐHSPHN-TCCB ngày 27/3/2006 về Quy trình xét bổ nhiệm chính thức vào ngạch viên chức;

- Công văn số 290/ĐHSPHN-TCCB ngày 08/7/2009 về Ký Hợp đồng làm việc của cán bộ;

Các văn bản nói trên được gửi đến các đơn vị và hiện còn đang được lưu lại trên "Bảng thông báo" trước cửa phòng Tổ chức cán bộ; một số văn bản đó đã được đưa lên trang web của trường ngay sau khi ban hành.

2.1.2.2 Nội dung quyền tự chủ - tự chịu trách nhiệm do trường đã thực hiện

a) Phân cấp quản lý nhân sự cho các đơn vị:

- Trưởng các đơn vị được tham gia:

+ Xác định số lượng viên chức của đơn vị (định biên) trên cơ sở tính toán khối lượng và yêu cầu công việc của đơn vị mình;

+ Xác định số lượng và yêu cầu đối với việc tuyển dụng viên chức hàng năm của đơn vị mình phụ trách; các buổi họp Hội đồng tuyển dụng trong năm đối với nhân sự của đơn vị mình;

+ Hội đồng thi đua, khen thưởng và kỷ luật viên chức của trường.

- Trưởng đơn vị được đề nghị:

+ Bổ nhiệm Phó trưởng đơn vị; trưởng và phó các Bộ môn/bộ phận của đơn vị;

+ Nâng bậc lương, nâng ngạch, chuyển ngạch viên chức thuộc đơn vị;

+ Các danh hiệu thi đua của đơn vị (cá nhân và tập thể);

b) Phân cấp trong quản lý kiểm định chất lượng giáo dục; thanh tra, kiểm tra:

- Mỗi đơn vị trong trường đều có ban hoặc tổ thanh tra nhân dân, thanh tra giáo dục để thanh/kiểm tra các vấn đề thuộc đơn vị;

- Giảng viên, giáo viên/giáo viên thực hành trực tiếp đánh giá kết quả học tập của sinh viên/học sinh

c) Phân cấp quản lý việc cấp phát văn bằng chứng chỉ do trường cấp:

Các văn bằng, chứng chỉ liên quan đến đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn để hành nghề đều do phòng Đào tạo quản lý.

c) Phân cấp tài chính:

Hàng năm, trưởng các đơn vị lập dự toán và kế hoạch kinh phí thực hiện của đơn vị mình trên cơ sở Quy chế chi tiêu nội bộ của trường. Kế hoạch này sẽ được Ban Giám hiệu duyệt và đưa vào kế hoạch chung của trường.

d) Tự chủ kinh phí từ các nguồn khác:

Các nguồn kinh phí khác của đơn vị; do trưởng đơn vị xây dựng kế hoạch sử dụng trên cơ sở tham khảo vận dụng Quy chế chi tiêu nội bộ của trường.

e) Tình hình áp dụng hệ thống quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001-2000:

Các thủ tục quy trình quản lý chất lượng theo tiêu chuẩn TCVN ISO 9001-2000 đã được thảo luận kĩ và soạn thảo, điều chỉnh lại cho phù hợp với thực tế (15 thủ tục quy trình phòng Tổ chức cán bộ đang nghiên cứu hoàn thiện; trong đó có một số thủ tục quy trình đã được ký ban hành).

2.2 Một số nhận định từ thực tiễn về thực hiện quyền tự chủ - tự chịu trách nhiệm tại trường

2.2.1 Thuận lợi

Nhờ phân định rõ ràng và thông báo công khai về: quyền và trách nhiệm của các cấp quản lý (khoa, phòng, bộ môn); các quy định của trường đối với cán bộ; thủ tục quy trình giải quyết các công việc liên quan... trong các văn bản nói trên nên các cấp quản lý chủ động trong công tác tổ chức và nhân sự thuộc phạm vi phụ trách; cá nhân cán bộ biết được những vấn đề cần thiết về quyền và trách nhiệm của họ đối với nhà trường và thủ tục quy trình thực hiện.

Sau khi có Thông tư liên tịch số 07, trường ĐH được chủ động xét nâng lương thường xuyên với các đối tượng thuộc phạm vi quản lý nên trường đã thực hiện được mỗi năm 2 lần, tạo động lực lao động kịp thời cho cán bộ.

2.2.2 Bất cập

Tính ỳ tâm lý: Do ảnh hưởng của tâm lý bao cấp, một số cán bộ, giảng viên ít quan tâm đến các quy định có liên quan trong các văn bản pháp luật cũng như trong các văn bản hướng dẫn thực hiện của trường nên thường bị vấp váp trong quá trình thực hiện. Ví dụ: việc đi học tập của cán bộ bằng ngân sách Nhà nước; việc thi nâng ngạch cho cán bộ, giảng viên chưa được phân cấp cụ thể nên thủ tục còn rườm rà.

Việc tuyển dụng giảng viên, nhất là giảng viên có trình độ cao có nhiều khó khăn. Điều đó có nguyên nhân từ trường chưa tự chủ được về nguồn tài chính; mặt khác cũng do ảnh hưởng của hệ thống quản lý công chức, viên chức theo hệ thống tác nghiệp (theo đó, công chức được tổ chức theo các ngạch và theo ngành chuyên môn. Mỗi ngạch có tiêu chuẩn riêng, muốn được bổ nhiệm chính thức vào ngạch thì phải thi tuyển, muốn được nâng ngạch thì phải tham gia các kỳ thi nâng ngạch. Mỗi ngạch có một bảng tiền lương thích ứng. Theo hệ thống này thì việc đào tạo gắn liền với việc tuyển dụng công chức. Tiền lương của công chức được khuyến khích theo thâm niên và theo các kỳ thi nâng ngạch). Cần nghiên cứu chuyển sang hệ thống quản lý công chức, viên chức theo vị trí công việc.

2.2.3 Đề nghị

Bộ Giáo dục và Đào tạo trao quyền tự chủ rộng rãi và triệt để cho các trường và tạo ra cơ chế để giảng viên được chủ động trong công việc chuyên môn của mình. Cụ thể là:

- Phân cấp việc thi nâng ngạch cho cán bộ, giảng viên cho các trường ĐH có đủ điều kiện thực hiện.

- Phân cấp cho các trường ĐH có đủ điều kiện thực hiện việc quyết định chương trình đào tạo, cấp bằng tiến sĩ theo quy định của Luật Giáo dục 2005.

- Cho áp dụng thí điểm đề án Hiệu trưởng định mức thu nhập cho cán bộ, nhân viên của trường.

2.3 Biện pháp của Trường nhằm xác lập và thúc đẩy việc thực hiện quyền tự chủ - tự chịu trách nhiệm 

2.3.1 Phương hướng chung

Tiếp tục thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa X về "Đẩy mạnh cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý của bộ máy nhà nước" nhằm phát huy quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị, cá nhân.

2.3.2 Nhiệm vụ

a) Tiếp tục tổ chức quán triệt và thực hiện Quy chế dân chủ trong toàn trường, làm cho mọi cán bộ, giảng viên và người học hiểu rõ trách nhiệm và quyền lợi của mỗi tập thể, cá nhân trong mối quan hệ với quyền lợi và trách nhiệm của nhà trường đối với xã hội. Thực hiện quy chế công khai đối với cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân (Ban hành kèm theo Thông tư số 09/2009/TT-BGDĐT ngày 07 tháng 5 năm 2009 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo).

b) Chủ động rà soát và công khai hóa các quy chế, quy định của trường để điều chỉnh cho đồng bộ và phù hợp với thực tế (Quy chế về tổ chức và hoạt động; Quy định chức năng, nhiệm vụ các đơn vị; Quy chế chi tiêu nội bộ) theo hướng phát huy quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị, cá nhân.

c) Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy chế, quy định của trường và của Nhà nước.

2.3.3 Biện pháp

a) Tổ chức phát thanh, tuyên truyền (trên trang web và hệ thống truyền thanh của trường) về quy chế dân chủ, quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm của cá nhân và đơn vị; về việc thực hiện quy chế công khai đối với cơ sở giáo dục của hệ thống giáo dục quốc dân theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo (công khai cam kết chất lượng giáo dục và chất lượng giáo dục thực tế; công khai điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục; công khai thu chi tài chính).

b) Chủ động rà soát và công khai hóa các thủ tục, quy trình giải quyết các công việc hành chính.

c) Tiếp tục xây dựng lộ trình và triển khai phân cấp quản lý cho Trưởng các đơn vị về: đào tạo và nghiên cứu khoa học; xây dựng và nâng cao chất lượng đội ngũ; về quản lý người học; về cơ sở vật chất và thiết bị; về tài chính.

d) Tăng cường hoạt động của Thanh tra nhân dân, Thanh tra Giáo dục, Trung tâm Đảm bảo chất lượng Giáo dục và Khảo thí trong việc giải quyết các đơn thư khiếu nại, tố cáo và xử lý thông tin đánh giá giảng viên thông qua ý kiến phản hồi của người học.

III. KẾT LUẬN

Vấn đề "tự chủ - tự chịu trách nhiệm" vừa là quyền vừa là trách nhiệm và một điều kiện để các trường ĐH phát triển. Giải quyết vấn đề "tự chủ - tự chịu trách nhiệm" của trường ĐH cần được nghiên cứu và thực hiện đồng bộ tất cả các lĩnh vực, nội dung và phạm vi của nó trong bản thân trường ĐH và ở các hệ thống trên của nó (hệ thống giáo dục ĐH nói chung và giáo dục nói riêng cũng như hệ thống xã hội đã sản sinh ra nó).

Trong phạm vi bản thân trường ĐH, để giải quyết vấn đề "tự chủ - tự chịu trách nhiệm" cần phân cấp, phân quyền triệt để đến từng đơn vị bộ phận, cá nhân và có cơ chế kiểm soát, điều khiển quá trình thực hiện nó.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Chính phủ, Nghị định số 43/2006/NĐ ngày 25/4/2006 quy định quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính ssối với đơn vị sự nghiệp công lập.

2. Luật Giáo dục và Nghị định quy định chi tiết hướng dẫn thi hành, Nhà xuất bản Lao động - xã hội, 2006.
 
Trang chủ - Liên hệ - Webmail - Sitemap
Bản quyền © 2008 của Viện Nghiên Cứu Giáo Dục - Trường ĐH Sư Phạm Thành phố Hồ Chí Minh.
Ghi rõ nguồn www.ier.edu.vn khi sử dụng lại thông tin từ website này.
115 Hai Bà Trưng, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh - Tel: 84-8-38224813, 38272891 - Fax: 84-8-38273833